Русский
Français
Magyar
Azerice
Eksozomlar, birçok hücre türü tarafından hücre dışına salınan ve protein, lipit ile nükleik asit gibi biyolojik bileşenleri taşıyabilen nanometre boyutundaki hücre dışı keseciklerdir. Hücreler arasındaki iletişime katkıda bulunan bu yapılar, son yıllarda cilt yenilenmesi ve saç dökülmesi gibi dermatolojik alanlarda araştırılmaya başlanmıştır.
Bununla birlikte “eksozom tedavisi” olarak sunulan her ürün aynı içeriğe, üretim standardına veya klinik kanıta sahip değildir. Cilt ve saç uygulamalarına yönelik ilk çalışmalar umut verici sonuçlar bildirse de eksozomlar henüz birçok dermatolojik sorun için standart ve kanıtlanmış birinci basamak tedavi olarak kabul edilmemektedir.
Eksozom Tedavisi Nedir?
Eksozom tedavisi, belirli hücrelerden elde edildiği belirtilen hücre dışı keseciklerin cilde veya saçlı deriye uygulanmasına dayanan rejeneratif bir yaklaşımdır. Eksozomların taşıdığı biyolojik moleküllerin hedef hücrelerde iletişim, onarım ve yenilenme süreçlerini etkileyebileceği düşünülmektedir.
Eksozomlar canlı hücre değildir. Bu nedenle eksozom uygulaması ile kök hücre tedavisi aynı işlem olarak değerlendirilmemelidir. Ayrıca bir ürünün yalnızca küçük parçacıklar içermesi, bu parçacıkların bilimsel olarak doğrulanmış eksozomlar olduğunu göstermeye yetmez. Uluslararası Hücre Dışı Kesecikler Derneği, ürünlerin kaynağının, içeriğinin, saflığının ve karakterizasyon yöntemlerinin açıkça belirtilmesini önermektedir.
Eksozomlar Ciltte Hangi Amaçlarla Kullanılıyor?
Dermatolojide eksozom uygulamaları daha çok cilt yenilenmesi, foto yaşlanma, akne izleri, renk düzensizlikleri ve işlem sonrası iyileşmenin desteklenmesi gibi amaçlarla araştırılmaktadır.
Cilt Yenilenmesi Ve Foto Yaşlanma
Eksozomların kollajen üretimi, cilt elastikiyeti, nem düzeyi ve cilt dokusu üzerinde etkili olabileceği düşünülmektedir. Küçük ölçekli bir randomize çalışmada mikroiğneleme ile birlikte kullanılan eksozom içeren bir solüsyonun, yalnızca mikroiğneleme uygulanan bölgeye kıyasla bazı cilt yaşlanması ölçümlerinde daha fazla iyileşme sağladığı bildirilmiştir. Ancak çalışma süresinin kısa ve katılımcı sayısının sınırlı olması nedeniyle sonuçların bütün ürünlere ve kişilere genellenmesi mümkün değildir.
Başka bir yüzün iki yarısını karşılaştıran çalışmada, radyofrekanslı mikroiğneleme sonrasında uygulanan eksozom ve trombositten zengin plazma yöntemlerinin cilt dokusu ve görünümünde benzer iyileşmeler sağlayabildiği bildirilmiştir. Bu sonuçlar araştırma açısından önemlidir ancak eksozomların diğer yöntemlerden kesin olarak daha etkili olduğunu göstermez.
Akne İzleri Ve Leke Görünümü
Eksozom içeren ürünler, lazer veya mikroiğneleme gibi işlemlerden sonra cilt bariyerinin toparlanmasını desteklemek amacıyla kullanılabilmektedir. Bununla birlikte akne izi, melazma ve diğer pigment sorunlarının birbirinden farklı nedenleri vardır. Öncelikle lekenin veya izin türü belirlenmeli; güneşten korunma, ilaç tedavisi, kimyasal peeling, lazer ya da farklı yöntemler kişiye göre değerlendirilmelidir.
Eksozom uygulaması, aktif akneye veya cilt lekesine yönelik kanıtlanmış tedavilerin otomatik olarak yerine geçmez. Özellikle nedeni belirlenmemiş lekelerde işlem öncesinde dermatoloji muayenesi önemlidir.
Saç Dökülmesi
Eksozomların saç kökü hücreleri ve saç büyüme döngüsü üzerindeki etkileri laboratuvar ve erken dönem klinik çalışmalarda araştırılmaktadır. Androgenetik alopesiye yönelik eksozom enjeksiyonlarını inceleyen klinik araştırmalar devam etmektedir; bu nedenle uygulamanın hangi ürünle, hangi dozda, kaç seans ve hangi hasta grubunda etkili olduğu henüz netleşmemiştir.
Saç dökülmesi; demir eksikliği, tiroid hastalıkları, hormonal sorunlar, yoğun stres, doğum sonrası dönem, ilaçlar, otoimmün hastalıklar veya kalıtsal yatkınlık gibi birçok nedenle gelişebilir. Bu nedenle saçlı deriye herhangi bir rejeneratif uygulama yapılmadan önce dökülmenin nedeni dermatoloji doktoru tarafından değerlendirilmelidir.
Eksozom Tedavisi Nasıl Uygulanır?
Uygulama yöntemi kullanılan ürüne ve hedeflenen bölgeye göre değişebilir. Eksozom içerdiği belirtilen ürünler:
- Cilt yüzeyine doğrudan uygulanabilir.
- Mikroiğneleme sonrasında kullanılabilir.
- Lazer veya radyofrekans işlemlerinin ardından uygulanabilir.
- Saçlı deriye topikal olarak veya enjeksiyon yöntemiyle uygulanabilir.
Topikal kullanım ile cilt içine enjeksiyon aynı risk profiline sahip değildir. Ürünün enjeksiyon yoluyla uygulanması enfeksiyon, doku hasarı ve farklı komplikasyonlar açısından daha dikkatli değerlendirme gerektirir. Eksozom enjeksiyonu sonrasında cilt nekrozu geliştiğini bildiren bir vaka yayımlanmıştır.
Uygulama süresi; yönteme, bölgenin genişliğine, anestezik krem kullanımına ve işlemin lazer ya da mikroiğneleme ile birleştirilip birleştirilmediğine göre değişir. Eksozom uygulamaları için herkes açısından geçerli standart bir seans süresi veya seans sayısı bulunmamaktadır.
Eksozom Tedavisi Güvenli Midir?
Eksozom uygulamalarının hiçbir yan etkisinin bulunmadığını söylemek doğru değildir. Uygulama sonrasında kızarıklık, hassasiyet, şişlik, ağrı, enfeksiyon, alerjik reaksiyon veya uygulanan yönteme bağlı doku hasarı gelişebilir.
Risk yalnızca uygulama tekniğiyle ilişkili değildir. Eksozomların hangi hücre veya dokudan elde edildiği, ürünün saflığı, üretim koşulları, mikrobiyolojik güvenliği, saklama yöntemi ve uygulama yolu da önem taşır.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi, hastalıkların tedavisi amacıyla onaylanmış herhangi bir eksozom ürünü bulunmadığını belirtmekte ve onaylanmamış ürünlerin kullanımı sonrasında ciddi istenmeyen olaylar bildirildiğine dikkat çekmektedir. Bu açıklama ABD’deki düzenleyici durumu ifade eder; Türkiye’de uygulanması düşünülen ürünün izin, ruhsat ve kullanım koşulları ayrıca doğrulanmalıdır.
Eksozom Ürünü Seçilirken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Bir ürünün ambalajında “eksozom” yazması, ürünün etkinliği ve güvenliği için tek başına yeterli değildir. Uygulama öncesinde şu soruların açıklığa kavuşturulması önemlidir:
- Ürün hangi biyolojik kaynaktan elde edilmiştir?
- İçeriğin eksozom veya hücre dışı kesecik olduğu nasıl doğrulanmıştır?
- Ürün sterilite ve kalite kontrollerinden geçmiş midir?
- Saklama ve taşıma koşulları nelerdir?
- Uygulama topikal mi yoksa enjeksiyon yoluyla mı yapılacaktır?
- Ürünün ilgili kullanım amacı için izin veya ruhsat durumu nedir?
- Olası yan etkiler ve alternatif tedaviler açıklanmış mıdır?
- Uygulamayı yapacak kişinin uzmanlık alanı ve deneyimi nedir?
Eksozom araştırmalarında ürünlerin birbirinden önemli ölçüde farklılaşabilmesi, klinik sonuçların karşılaştırılmasını zorlaştırmaktadır. Bu nedenle ürün kaynağı ve içeriği bilinmeyen uygulamalardan kaçınılmalıdır.
Kimler Dermatoloji Değerlendirmesi Almalıdır?
Eksozom uygulaması düşünen herkesin işlem öncesinde dermatoloji değerlendirmesi alması yararlıdır. Özellikle aşağıdaki durumlarda hekim görüşü daha da önem kazanır:
- Aktif akne, uçuk, mantar veya bakteriyel cilt enfeksiyonu
- Nedeni belirlenmemiş saç dökülmesi
- Hızla değişen, kanayan veya iyileşmeyen cilt lezyonu
- Bağışıklık sistemini etkileyen hastalık veya ilaç kullanımı
- Aktif kanser tedavisi veya yakın zamanda tamamlanmış kanser tedavisi
- Gebelik veya emzirme dönemi
- Keloid ya da anormal yara izi gelişme öyküsü
- Kullanılacak ürünün içeriğine karşı bilinen alerji
Bu durumlar her zaman uygulamanın yapılamayacağı anlamına gelmez. Karar; kişinin sağlık geçmişi, cilt veya saç sorununun nedeni, ürünün özellikleri ve uygulanacak yöntem birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Eksozom Tedavisi Kesin Sonuç Sağlar Mı?
Hayır. Eksozom uygulamasının kırışıklıkları, lekeleri veya saç dökülmesini kesin olarak ortadan kaldıracağı garanti edilemez. Sonuçlar kişinin yaşı, cilt yapısı, saç dökülmesinin nedeni, kullanılan ürün, uygulama yöntemi ve eşlik eden tedavilere göre değişebilir.
Ayrıca cilt yenilenmesi amacıyla eksozom ile birlikte lazer veya mikroiğneleme uygulandığında, gözlenen etkinin ne kadarının eksozomdan ve ne kadarının diğer işlemden kaynaklandığını ayırmak her zaman kolay değildir. Bu nedenle gerçekçi beklentiler oluşturulmalı ve kanıtlanmış alternatifler de değerlendirilmelidir.
Happ Health İle Online Dermatoloji Doktoru Görüşmesi
Cilt gençleştirme, leke, akne izi veya saç dökülmesi için eksozom uygulaması düşünüyorsanız öncelikle sorunun nedenini ve size uygun seçenekleri bir dermatoloji doktoruyla değerlendirebilirsiniz.
"Her Yerde, Herkes İçin, Hep Sağlık" vizyonumuz ile Happ Health üzerinden Online Dermatoloji Doktoru görüşmesi planlayarak mevcut şikâyetlerinizi, daha önce denediğiniz tedavileri, kullandığınız ilaçları ve düşündüğünüz uygulamayı doktorunuzla paylaşabilirsiniz. Dermatoloji doktoru, eksozom uygulamasının sizin durumunuz açısından değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini ve yüz yüze muayene gerekip gerekmediğini belirlemenize yardımcı olabilir.
Online dermatoloji görüşmesi, cilt, saç ve tırnak sorunlarının ilk değerlendirmesinde kullanılabilir. Ancak şüpheli bir ben, iyileşmeyen yara veya ayrıntılı fiziksel inceleme gerektiren bir bulgu varsa yüz yüze muayene, dermoskopi ya da biyopsi gerekebilir.
Kaynakça
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Uzaktan Sağlık Hizmetinin Sunulmasına Dair Yönetmelik Yayımlandı.
https://www.saglik.gov.tr/TR-87381/uzaktan-saglik-hizmetinin-sunulmasina-dair-yonetmelik-yayimlandi.html - T.C. Resmî Gazete. Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik.
https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/02/20220210-2.htm - ABD Gıda ve İlaç Dairesi. Eksozom Ürünlerine İlişkin Kamu Güvenliği Bildirimi.
https://www.fda.gov/vaccines-blood-biologics/safety-availability-biologics/public-safety-notification-exosome-products - ABD Gıda ve İlaç Dairesi. Kök Hücreleri ve Eksozomları İçeren Rejeneratif Tıp Ürünleri Hakkında Tüketici Uyarısı.
https://www.fda.gov/vaccines-blood-biologics/consumers-biologics/consumer-alert-regenerative-medicine-products-including-stem-cells-and-exosomes - ABD Gıda ve İlaç Dairesi. Rejeneratif Tıp Tedavileri Hakkında Hasta ve Tüketici Bilgilendirmesi.
https://www.fda.gov/vaccines-blood-biologics/consumers-biologics/important-patient-and-consumer-information-about-regenerative-medicine-therapies - ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi ClinicalTrials.gov. Cilt Gençleştirmede Mezenkimal Kök Hücre Kaynaklı Eksozomların İncelendiği Klinik Araştırma.
https://clinicaltrials.gov/study/NCT05813379 - ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi ClinicalTrials.gov. Androgenetik Alopeside Eksozom Uygulamasını İnceleyen Klinik Araştırma.
https://clinicaltrials.gov/study/NCT06539273