Baş Dönmesi İçin Hangi Doktora Gidilir?

Baş dönmesiyle birlikte çevrenin döndüğü hissediliyorsa, özellikle kulak çınlaması, işitme azalması veya kulakta dolgunluk gibi belirtiler de bulunuyorsa ilk değerlendirme için Kulak Burun Boğaz bölümüne başvurulabilir. Ancak baş dönmesine konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kol veya bacakta güçsüzlük, çift görme ya da belirgin denge kaybı eşlik ediyorsa nörolojik bir neden olasılığı değerlendirilmelidir.

Halsizlik, çarpıntı, göz kararması, bayılacak gibi olma veya ayağa kalkınca sersemlik hissedilmesi durumunda ise İç Hastalıkları uygun başlangıç noktalarından biri olabilir. Dolayısıyla baş dönmesinde doğru bölüm, yalnızca “başım dönüyor” ifadesine göre değil; hissin türüne, ne zaman başladığına ve eşlik eden belirtilere göre belirlenir.

Baş Dönmesi ve Vertigo Aynı Şey midir?

Baş dönmesi, kişinin farklı hisleri tanımlamak için kullanabileceği geniş bir ifadedir. Çevrenin dönmesi, kişinin kendisinin hareket ediyormuş gibi hissetmesi, sersemlik, göz kararması, dengesizlik ve bayılacak gibi olma birbirinden farklı durumlar olmasına rağmen günlük dilde “baş dönmesi” olarak anlatılabilir.

Vertigo ise kişinin kendisinin veya çevresinin dönüyormuş ya da hareket ediyormuş gibi hissettiği özel bir baş dönmesi türüdür. Vertigo tek başına bir hastalık adı değil, iç kulak veya merkezi sinir sistemi başta olmak üzere farklı nedenlerle ortaya çıkabilen bir belirtidir.

Başvurulacak bölümün doğru belirlenebilmesi için şu ayrım önemlidir:

• Oda veya çevre dönüyor gibi hissediliyorsa vertigo düşünülebilir.
• Ayağa kalkınca göz kararıyor ve bayılacak gibi olunuyorsa tansiyon veya dolaşımla ilişkili nedenler araştırılabilir.
• Yürürken yana çekilme ya da dengesizlik varsa iç kulak ve nörolojik nedenler değerlendirilir.
• Halsizlik ve nefes darlığı eşlik ediyorsa kansızlık gibi sistemik nedenler incelenebilir.
• Çarpıntı ve bayılma hissi varsa kalp ritmi ve dolaşım sistemi değerlendirmesi gerekebilir.

Baş Dönmesinde Doğru Bölüm Nasıl Seçilir?

Baş dönmesinin hangi hareketle başladığı, ne kadar sürdüğü ve hangi belirtilerle birlikte görüldüğü doğru branş seçiminde yol göstericidir. Tekrarlayan ya da günlük yaşamı etkileyen şikâyetlerde hekim değerlendirmesi ertelenmemelidir.

Bu tablo yalnızca genel bir yönlendirme sağlar. Aynı belirti farklı hastalıklarda görülebileceği için kesin bölüm seçimi ve tanı, kişinin sağlık öyküsü ile muayene bulgularına göre değişebilir.

Kulak Burun Boğaz Bölümüne Ne Zaman Gidilir?

Çevrenin döndüğü, yatağa yatarken veya yatakta dönerken baş dönmesinin tetiklendiği durumlarda Kulak Burun Boğaz değerlendirmesi uygun olabilir. Başın belirli bir konuma getirilmesiyle saniyeler veya kısa süreler içinde ortaya çıkan dönme hissi, iyi huylu paroksismal pozisyonel vertigo ile ilişkili olabilir. Bu durum halk arasında “kulak kristallerinin oynaması” veya “kristal kayması” olarak da bilinir.

Aşağıdaki belirtiler kulak ve denge sistemi kaynaklı bir sorunu düşündürebilir:

• Baş hareketleriyle tetiklenen dönme hissi
• Yatakta sağa veya sola dönerken başlayan baş dönmesi
• Kulak çınlaması
• İşitmede azalma veya değişiklik
• Kulakta basınç ya da dolgunluk hissi
• Bulantı ve kusmanın eşlik ettiği dönme atakları
• Soğuk algınlığı veya viral enfeksiyon sonrasında başlayan denge sorunu

Ménière hastalığında vertigoya kulak çınlaması, işitme kaybı ve kulakta dolgunluk hissi eşlik edebilir. Bununla birlikte yalnızca belirtilere bakılarak Ménière hastalığı veya kristal kayması tanısı konulamaz; işitme ve denge sisteminin hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Ani başlayan işitme kaybıyla birlikte baş dönmesi bulunması durumunda rutin randevu beklemek yerine hızlı tıbbi değerlendirme alınmalıdır. Ani işitme kaybında erken değerlendirme önem taşıyabilir.

Nöroloji Bölümüne Ne Zaman Gidilir?

Baş dönmesi bazı durumlarda beyin, beyincik veya sinir sistemiyle ilişkili olabilir. Özellikle aniden başlayan ve kişinin yürümesini belirgin biçimde bozan baş dönmesi, nörolojik belirtilerle birlikteyse zaman kaybetmeden değerlendirilmelidir.

Aşağıdaki belirtilerden biri baş dönmesine eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir:

• Yüzün bir tarafında kayma
• Kol veya bacakta ani güçsüzlük
• Vücudun bir tarafında uyuşma
• Konuşma bozukluğu veya söylenenleri anlamakta zorlanma
• Ani çift görme veya görme kaybı
• Şiddetli ve alışılmadık baş ağrısı
• Yürüyememe veya yeni başlayan ciddi denge kaybı
• Bilinç bulanıklığı
• Yutma güçlüğü
• Yeni başlayan koordinasyon bozukluğu

Ani yürüme güçlüğü, baş dönmesi, denge kaybı, konuşma bozukluğu, görme sorunu ve tek taraflı güçsüzlük inmenin uyarı işaretleri arasında bulunabilir. Bu belirtiler kısa sürede düzelmiş olsa bile geçici iskemik atak olasılığı nedeniyle acil değerlendirme gerekir.

Bu tür bir tabloda online görüşme yapılması veya poliklinik randevusunun beklenmesi uygun değildir. Kişi acil sağlık hizmetine başvurmalı ve mümkünse kendi aracıyla hastaneye gitmek yerine acil yardım desteği istemelidir.

İç Hastalıkları Bölümüne Ne Zaman Gidilir?

Baş dönmesi her zaman iç kulak veya sinir sistemi kaynaklı değildir. Kansızlık, düşük tansiyon, kan şekeri değişiklikleri, sıvı kaybı, enfeksiyonlar, tiroid bozuklukları ve kullanılan bazı ilaçlar da sersemlik veya dengesizlik hissine yol açabilir.

Aşağıdaki durumlarda İç Hastalıkları uygun bir başlangıç bölümü olabilir:

• Ayağa kalkınca göz kararması
• Bayılacak gibi olma
• Sürekli halsizlik ve yorgunluk
• Solukluk
• Nefes darlığı
• İştahsızlık veya açıklanamayan kilo değişimi
• Yoğun adet kanaması
• Uzun süreli ishal veya beslenme bozukluğu
• Yeni başlanan ilaçlardan sonra ortaya çıkan baş dönmesi
• Tekrarlayan düşük tansiyon veya kan şekeri belirtileri

Kansızlık; yorgunluk, güçsüzlük, nefes darlığı, baş ağrısı, baş dönmesi ve bayılma gibi belirtilere neden olabilir. Özellikle halsizlik, solukluk, nefes darlığı veya yoğun adet kanamasıyla birlikte görülen baş dönmesinde hemogram ve demir göstergeleri gibi kan testleri hekim tarafından değerlendirilebilir.

Ayağa kalkarken başlayan göz kararması ve sersemlik ise ortostatik veya postüral hipotansiyonla ilişkili olabilir. Bu durumda oturur ve ayakta pozisyondaki tansiyon ölçümleri, sıvı tüketimi, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden hastalıklar gözden geçirilebilir.

Baş Dönmesinde Kardiyoloji Değerlendirmesi Ne Zaman Gerekebilir?

Baş dönmesine çarpıntı, göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma eşlik ediyorsa kalp ve dolaşım sistemiyle ilişkili nedenler araştırılabilir. Bazı kalp ritim bozuklukları, kalbin beyne yeterli kan göndermesini kısa süreli olarak etkileyerek baş dönmesine veya bayılmaya yol açabilir.

Özellikle egzersiz sırasında ortaya çıkan baş dönmesi, nedeni açıklanamayan bayılma, düzensiz kalp atımı hissi veya bilinen kalp hastalığı bulunması durumunda Kardiyoloji değerlendirmesi gerekebilir. Göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı, soğuk terleme veya bilinç kaybı varsa poliklinik randevusu beklenmemeli ve acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.

Baş Dönmesi İçin Aile Hekimine Gidilebilir mi?

Belirtiler hafifse, acil uyarı işaretleri bulunmuyorsa ve hangi bölüme gidileceği anlaşılamıyorsa aile hekimi ilk değerlendirmeyi yapabilir. Aile hekimi baş dönmesinin nasıl başladığını, ne kadar sürdüğünü, hareketlerle ilişkisini, kullanılan ilaçları ve eşlik eden belirtileri değerlendirerek gerekli branşa yönlendirme sağlayabilir.

İlk değerlendirmede tansiyon ölçümü, nörolojik muayene, kulak muayenesi, kan şekeri kontrolü ve gerekli görülürse kan testleri planlanabilir. Elde edilen bulgulara göre KBB, Nöroloji, İç Hastalıkları veya Kardiyoloji gibi bölümlere yönlendirme yapılabilir.

Baş Dönmesi Muayenesinde Hangi Bilgiler Önemlidir?

Baş dönmesinin nedenini ayırt etmek için kişinin şikâyetini mümkün olduğunca açık anlatması önemlidir. “Başım dönüyor” demek yerine hissin nasıl olduğunu, ne zaman başladığını ve ne kadar sürdüğünü açıklamak değerlendirmeyi kolaylaştırabilir.

Randevu öncesinde şu bilgiler not edilebilir:

• Dönme hissi mi, sersemlik mi, göz kararması mı yaşanıyor?
• Şikâyet aniden mi, yavaş yavaş mı başladı?
• Bir atak saniyeler, dakikalar veya saatler mi sürüyor?
• Baş hareketleriyle ya da yatakta dönerken tetikleniyor mu?
• Ayağa kalkınca mı ortaya çıkıyor?
• Kulak çınlaması veya işitme kaybı var mı?
• Bulantı veya kusma eşlik ediyor mu?
• Çift görme, uyuşma, güçsüzlük veya konuşma bozukluğu oldu mu?
• Çarpıntı, göğüs ağrısı veya bayılma yaşandı mı?
• Yeni bir ilaç kullanılmaya başlandı mı?
• Daha önce benzer bir atak yaşandı mı?

Baş dönmesinin süresi ve tetikleyicileri önemlidir. Örneğin yatakta dönmek gibi belirli baş hareketleriyle ortaya çıkan kısa ataklar ile saatlerce devam eden, işitme değişikliklerinin eşlik ettiği ataklar aynı şekilde değerlendirilmez.

Baş Dönmesi Sırasında Neler Yapılabilir?

Baş dönmesi başladığında düşme ve yaralanma riskini azaltmak için güvenli bir yere oturmak veya uzanmak gerekir. Kişi ani şekilde ayağa kalkmamalı, merdiven kullanmamalı, araç sürmemeli ve denge gerektiren işleri ertelemelidir.

Şikâyet geçene kadar şu önlemler uygulanabilir:

• Güvenli bir yere oturun veya uzanın.
• Başınızı ve vücudunuzu yavaş hareket ettirin.
• Yeterli sıvı almaya çalışın.
• Uzun süre aç kaldıysanız ve buna engel bir sağlık durumunuz yoksa dengeli bir öğün tüketin.
• Baş dönmesi sırasında araç kullanmayın.
• Belirtilerin ne zaman başladığını ve ne kadar sürdüğünü not edin.
• Kullandığınız ilaçları hekime bildirmek üzere listeleyin.

İnternette görülen denge manevraları veya egzersizler, baş dönmesinin nedeni bilinmeden uygulanmamalıdır. Pozisyonel vertigoda kullanılan manevralar yararlı olabilse de her baş dönmesi kristal kaymasına bağlı değildir. Özellikle boyun, omurga veya dolaşım sistemi hastalığı bulunan kişilerde uygulamanın hekim değerlendirmesi sonrasında planlanması daha güvenlidir.

Hangi Baş Dönmesi Belirtilerinde Acile Gidilmelidir?

Baş dönmesi aşağıdaki belirtilerle birlikteyse acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

• Yüzde kayma, kol veya bacakta güç kaybı
• Konuşma ya da anlama bozukluğu
• Ani görme kaybı veya çift görme
• Yürüyememe veya aniden gelişen ağır denge kaybı
• Bilinç kaybı veya nöbet
• Yeni ve çok şiddetli baş ağrısı
• Göğüs ağrısı veya ciddi nefes darlığı
• Devam eden çarpıntı ve bayılma
• Baş bölgesine alınan darbe sonrasında başlayan baş dönmesi
• Kontrol edilemeyen kusma
• Ani işitme kaybı
• Şiddetli boyun ağrısıyla birlikte başlayan baş dönmesi

Bu belirtiler her zaman ciddi bir hastalık olduğu anlamına gelmez. Bununla birlikte inme, kalp ritmi bozukluğu veya başka bir acil durumun yalnızca evdeki belirtilere bakılarak dışlanması mümkün değildir. Acil uyarı işaretleri varsa hızlı tıbbi değerlendirme gerekir.

Baş Dönmesi İçin Online Doktor Görüşmesi Uygun mudur?

Hafif, tekrarlayan ve acil uyarı işareti bulunmayan baş dönmesi şikâyetlerinde online doktor görüşmesi ilk değerlendirmeyi planlamak için kullanılabilir. Görüşme sırasında belirtilerin türü, süresi, tetikleyicileri, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden sağlık sorunları değerlendirilerek uygun branş hakkında yönlendirme yapılabilir.

Ancak online görüşmede fiziksel muayene, ayrıntılı nörolojik değerlendirme, işitme testi, denge testleri, elektrokardiyografi veya kan tahlili yapılamaz. Bu nedenle hekim gerekli gördüğünde yüz yüze muayene, laboratuvar testi veya görüntüleme önerebilir.

Ani başlayan ciddi denge kaybı, konuşma bozukluğu, güçsüzlük, göğüs ağrısı, bayılma veya ani işitme kaybı gibi belirtilerde online doktor görüşmesi yeterli değildir. Böyle bir durumda doğrudan acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.

Happ Health İle Baş Dönmesi İçin Online Doktor Görüşmenizi Planlayın

Baş dönmesinin iç kulak, sinir sistemi, tansiyon, kansızlık, kullanılan ilaçlar veya başka sağlık sorunlarıyla ilişkili olabilmesi nedeniyle doğru branş seçimi her zaman kolay olmayabilir. Teknolojinin sunduğu olanaklarla sağlık hizmetlerine erişimi coğrafi sınırların ötesine taşıyor; “Her Yerde, Herkes İçin, Hep Sağlık” vizyonumuzla doktor görüşmesini doğrudan ekranınıza getiriyoruz. Online doktor görüşmesi; fiziksel muayene, acil müdahale veya aynı anda tetkik yapılması gerekmeyen sağlık sorunlarında ilk değerlendirme ve takip için yeterli olabilir.

Online Doktor ile görüşme sonrasında gerekli görülürse Kulak Burun Boğaz, Nöroloji, İç Hastalıkları veya Kardiyoloji değerlendirmesi; kan testleri ya da yüz yüze muayene planlanabilir. Şiddetli veya aniden başlayan belirtilerde ise online görüşme beklenmeden en yakın acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.